سوت زنی مقدم بر شفافیت

عده ای از کارشناسان معتقدند حمایت از گزارش دهندگان فساد یا سوت زنان دربرگیرنده دیگر مباحث مرتبط با سالم سازی دستگاه های اجرایی کشور از فساد از جمله مقوله شفافیت است.

سوت زنی مقدم بر شفافیت

به گزارش گروه سیاسی خبرنگاران، حمایت از گزارش دهندگان فساد که سالهاست در غرب به عنوان یکی از کارآمدترین و کم هزینه ترین راه حل ها برای برخورد با مفسدان ارائه شده، بیش از آنکه به ساختار های رسمی و دستگاه های بزرگ دولتی منوط باشد، امر مبارزه با فساد را به مردم می سپارد. این ایده اجزایی دارد که می تواند هم نسبت به اصل مبارزه با فساد و هم به تعدیل و اصلاح احساس فساد در مردم ایران کمک کند. به همین دلیل عده ای از کارشناسان معتقدند حمایت از گزارش دهندگان فساد یا سوت زنان دربرگیرنده دیگر مباحث مرتبط با سالم سازی دستگاه های اجرایی کشور از فساد از جمله مقوله شفافیت است.

به همین دلیل مهدی غیرتمند کارشناس اندیشکده سیاست گذاری امیرکبیر طی یادداشتی به مسئله تقدم سوت زنی بر شفافیت پرداخته است. متن این یادداشت را در ادامه می خوانید:

شفافیت و تئوری اتاق شیشه ای لازمه هر حکومت مردم سالار است. وقتی این مردم سالاری به نوع دینی آن تکامل می یابد و مردم سالاری دینی شکل می گیرد لزوم وجود شفافیت دوچندان می شود. در واقع این شفافیت است که موجب افزایش اعتماد عمومی به حاکمیت می شود.

مطرح شدن این مقوله که شفافیت باعث تحت فشار قرار دریافت مسئولان از جمله کنندگان مجلس می شود، خود اعتراف به برکات مسئله شفافیت است. زیرا تنها فشاری که شفافیت می تواند به مسئولان وارد کند اصل جوابگویی است. در واقع مسئولی که نتواند جوابگوی تصمیماتش باشد مخالف شفافیت است، اما خطر بزرگ تر برای این افراد به رسمیت شناختن نظارت مردمی و همگانی است که مقدم زمانی و مکمل شفافیت است.

شاید عجیب به نظر برسد که چرا و چگونه به رسمیت شناختن نظارت همگانی و بدون مرز آسیب بیشتری به سوءاستفاده کنندگان از بیت المال خواهد زد، اما باید توجه کرد که با تغییر ساختار ها و مدرن شدن رویه های حکومتی توانایی مفسدان در دور زدن قوانین افزایش یافته و حتی در برخی موارد بدون انجام عمل مجرمانه ای فساد رخ می دهد. در چنین فضایی طبیعی است که هر چه بند و تبصره ها پیچیده تر شود دایره افراد متخصص در آن هم کمتر می شود تا جایی که ممکن است یک موضوع با آن که شفاف است به نفع یک عده و به ضرر منافع عمومی باشد.

پر واضح است که یکی دیگر از محدودیت های شفافیت در جلوگیری از فساد، محدود بودن دامنه آن است، به طور مثال هیچ کشوری اجازه شفافیت در حوزه نظامی و امنیتی خود را نمی دهد که جمهوری اسلامی ایران هم طبق منطقی روشن از این مورد مستثنی نخواهد بود.

اما چگونه به رسمیت شناختن نظارت همگانی و حمایت و تشویق گزارشگران فساد می تواند مقدم بر شفافیت باشد و محدودیت های آن را رفع نماید؟ بر اساس قانون سوت زنی که در کشور های پیشرو در حال پیاد ه سازی است، به وضوح به همه افراد (اعم از کارمندان و مردم عادی) مصونیت داده می شود تا اگر تخلفی مشاهده کردند با خیال راحت به مراجع ذی صلاح گزارش دهند و مراجع نظارتی متعهد می شوند که گزارشگران را در جریان روند پیگیری قرار دهند و رسانه ها نیز به عنوان آگاهی دهنده به مردم از چگونگی برخورد سازمان های نظارتی با مفسدان به جامعه امید تزریق می کنند.

همچنین بال تشویقی قانون سوت زنی باعث می شود که مفسدان، خود اولین اقدام کننده علیه اقدام مفسده آمیز و خلاف قانون باشند و به تعبیری سرطان فساد حتی در خانه امن خود نیز احساس ناامنی کند. از آنجا که قانون سوت زنی هیچ گونه محدودیتی ندارد و تمام کارمندان و معاونان یک مدیر می توانند ناظر او باشند، در نتیجه انجام فساد تبدیل به عملی به شدت ریسک پذیر خواهد شد.

ایالات متحده آمریکا در سال 1778 تنها دو سال پس از استقلال خود، اولین قانون سوت زنی را تصویب و حدود 200 سال بعد یعنی در سال 1978 نیز اولین قانون شفافیت که مبتنی بر اعلام اموال رئیس جمهور بود را تبدیل به قانونی لازم الاجرا کرد که این فاصله 200 ساله میان تصویب قانون سوت زنی و شفافیت گویای تقدم زمانی قانون حمایت از گزارش دهندگان فاسد (سوت زنی) بر شفافیت است. یکی از دلایل این موضوع این است که با بهانه های مختلفی می شود در برابر شفافیت مقاومت کرد و اجازه اجرایی شدن آن را نداد، همانگونه که امروز در کشور خودمان شاهد این مسئله هستیم که با وجود برخی قوانین شفافیت عملا دستگاه ها حاضر به اجرای این قوانین نیستند. در مقابل موج گزارشگری فساد و برخورد با متخلفان این نوید را می دهد که با ساختارمند کردن این گزارشگری ها و همچنین همراهی رسانه ها دیگر هیچ مسئولی نتواند جلوی آن بایستد، همانگونه امروز در کشور آمریکا شاهد هستیم که ترامپ نتوانسته مانع اقدام افشاگرانه کارمند خود در کاخ سفید شود و ماجرای تماس تلفنی وی با رئیس جمهور اوکراین تبدیل به یکی از بزرگترین چالش های پیش روی ترامپ در دوران ریاست جمهوری اش شود.

شفافیت و سوت زنی در کنار یکدیگر و به عنوان مکمل می توانند تا حد بسیار بالایی از مفاسد اقتصادی و سیاسی جلوگیری کنند و زمینه ساز روش های نوینی در پیشگیری و مقابله با فساد باشند.

منبع: خبرگزاری دانشجو
انتشار: بروزرسانی: 1 دی 1398 شناسه مطلب: 536

به "سوت زنی مقدم بر شفافیت" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "سوت زنی مقدم بر شفافیت"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید